Ostatnia aktualizacja: 2005-01-18

POBIERZ PLIKI

POBIERZ wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oraz zawartości planu tego działania

POBIERZ instrukcję wypełniania wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt

POBIERZ PRZEWODNIK po Krajowym Programie Rolnośrodowiskowym

POBIERZ PROJEKT Rozporządzenia Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

POBIERZ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 września 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

POBIERZ Rozporządzenie Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

POBIERZ Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 sierpnia 2004 r. w sprawie wzoru wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oraz zawartości planu tego działania

POBIERZ instrukcję opracowania planu działalności rolnośrodowiskowej dla doradców rolnośrodowiskowych

POBIERZ prezentację zapisu wybranych tabel do planu rolnośrodowiskowego

POBIERZ instrukcję opracowania planu wypasu bydła, koni, owiec i kóz

POBIERZ wykaz gatunków roślin uprawnych wspieranych w ramach programu rolnośrodowiskowego

POBIERZ Rozporzadzenie Ministra Środowiska w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000

POBIERZ Proponowane specjalene obszary ochrony siedlisk Natura 2000

Program do tworzenia planów nawozowych dla gospodarstw wdrażających programy rolnośrodowiskowe
Plano RS (Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach)

INFORMACJE PODSTAWOWE

Wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierzą (tzw. Program Rolnośrodowiskowy), polega na dobrowolnej realizacji przez rolnika działań, które mają się przyczynić do promocji systemów produkcji rolniczej, zgodnych z wymogami ochrony środowiska oraz ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich.
W ramach tego działania wdrożone będą następujące pakiety:

• rolnictwo zrównoważone, które ma na celu zbilansowanie gospodarki nawozowej oraz prowadzenie odpowiedniego następstwa roślin uprawianych w gospodarstwie;
• rolnictwo ekologiczne;
• utrzymanie łąk ekstensywnych, które polega na przywróceniu lub kontynuacji wykaszania łąk o wysokich walorach przyrodniczych;
• utrzymanie pastwisk ekstensywnych, wiążące się z przywróceniem lub zachowaniem ekstensywnego wypasu na cennych przyrodniczo pastwiskach półnaturalnych;
• ochrona gleb i wód, polegająca na stosowaniu wsiewek poplonowych oraz międzyplonów, co ogranicza erozję w tym wymywanie składników pokarmowych z gleby;
• strefy buforowe, polegające na utworzeniu dwu lub pięciometrowych pasów zadarnionych, na styku wód powierzchniowych oraz gruntów rolnych w celu ograniczenia spływów zanieczyszczeń rolniczych;
• zachowanie lokalnych ras zwierząt gospodarskich, wiąże się z utrzymaniem hodowli i chowu ras zwierząt zagrożonych wyginięciem (bydło, konie, owce).

Poszczególne pakiety mogą być wdrażane w całym kraju lub tylko w obszarze stref priorytetowych. Na terenie całego kraju będzie wdrażane rolnictwo ekologiczne, ochrona gleb i wód, strefy buforowe, zachowanie lokalnych ras zwierząt gospodarskich.

Wysokość płatności uzależniona jest od zadeklarowanych działań w „planie rolnośrodowiskowym”, który jest określany na 5 lat. Osoba chcąca uczestniczyć w programie musi zobowiązać się do stosowania zwykłej dobrej praktyki rolniczej na terenie całego gospodarstwa oraz innych obowiązków wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego przez okres 5 lat.

Źródło: MRiRW
 

Priorytet 2.2. Ochrona środowiska i zachowanie walorów przyrodniczych obszarów wiejskich
Fundusz: EFOiGR – Sekcja Gwarancji

1. Podstawa prawna

• Rozdział VI (art. 22-24) Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR);
• Sekcja 6, art. 13 – 21, oraz załącznik II pkt. 9 Rozporządzenia Komisji (KE) nr 817/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 dotyczącego wspierania rozwoju wsi ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa (EAGGF).

2. Cele Działania 4

• promocja systemów produkcji rolniczej prowadzonych w sposób zgodny z wymogami ochrony środowiska (przeciwdziałanie zanieczyszczeniom wód, erozji gleb), ochrony i kształtowania krajobrazu, ochrony zagrożonych wyginięciem gatunków dzikiej fauny i flory oraz ich siedlisk;
• ochrona zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich;
• poprawa stanu świadomości ekologicznej wśród społeczności wiejskiej.
   

3. Opis Działania 4
Zakres przedsięwzięć rolnośrodowiskowych
Działanie 4 Wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oraz poprawy dobrostanu zwierząt zwane Krajowym Programem Rolnośrodowiskowym (KPR), którego założeniem jest utrwalenie wzorców trwałej i zrównoważonej gospodarki rolnej, zwłaszcza na obszarach chronionych i zagrożonych degradacją. KPR obejmuje 7 przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, zwanych dalej pakietami rolnośrodowiskowymi. Pakiety rolnośrodowiskowe są związane z gospodarowaniem
rolniczym ukierunkowanym na ochronę środowiska, zachowanie siedlisk o wysokich walorach przyrodniczych oraz zachowaniem zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich. Każdy pakiet posiada zestaw kilku ściśle sprecyzowanych wymogów, które wykraczają poza zwykłą dobrą praktykę rolniczą (ZDPR) i nie pokrywają się z innymi instrumentami WPR.
Zwykła dobra praktyka rolnicza (ZDPR) określa poziom odniesienia dla tych działań rolnika, z których wynika wsparcie z tytułu zobowiązań rolnośrodowiskowych. Rolnik, przystępując do programu rolnośrodowiskowego musi stosować się do zasad ZDPR na całym obszarze gospodarstwa, tj. nawet na tych działkach, które nie są objęte zobowiązaniem, zgodnie z art. 20 i 29 Rozporządzenia Komisji (KE) nr 817/2004.
Zestawienie standardów ZDPR zawiera załącznik K.
 

W ramach KPR przewidziano realizację następujących pakietów:

• „rolnictwo zrównoważone” (kod: S01) - polega na ograniczeniu nawożenia, zbilansowaniu gospodarki nawozami i przestrzeganiu odpowiedniego następstwa roślin;
• „rolnictwo ekologiczne” (kod: S02) - polega na stosowaniu metod rolnictwa ekologicznego w rozumieniu w rozumieniu Rozporządzenia Rady (WE) 2092/91 i 1804/99 oraz ustawy o rolnictwie ekologicznym;
• „utrzymanie łąk ekstensywnych” (kod: P01) - wiąże się z przywróceniem lub kontynuacją wykaszania traw, w terminie od dnia 1 lipca włącznie, na łąkach jednokośnych o wysokich walorach przyrodniczych, zagrożonych degradacją;
• „utrzymanie pastwisk ekstensywnych” (kod: P02) – zakłada przywrócenie lub zachowanie ekstensywnych wypasów na półnaturalnych pastwiskach w sposób gwarantujący utrzymanie walorów florystycznych i miejsc przebywania gatunków zagrożonych wyginięciem;
• „ochrona gleb i wód” (kod: K01) - polega na stosowaniu międzyplonów w celu zwiększenia udziału gleb z okrywą roślinną w okresie jesienno-zimowym;
• „strefy buforowe” (kod: K02) – polega na tworzeniu nowych 2 lub 5 metrowych pasów zadarnionych na granicy gruntów rolnych z wodami powierzchniowych, lub terenami intensywnie użytkowanymi rolniczo, w celu ograniczania negatywnego oddziaływania rolnictwa i ochrony
  siedlisk wrażliwych;
• „zachowanie lokalnych ras zwierząt gospodarskich” (kod: G01) - polega na utrzymywaniu hodowli ras bydła, koni i owiec zagrożonych wyginięciem.

Pakiety oznaczone kodem „S” odnoszą się do przyjaznych środowisku systemów produkcji rolniczej (ekologicznej lub zrównoważonej), które wykraczają poza Zwykłą Dobrą Praktykę Rolniczą w Polsce i będą miały zastosowanie na gruntach rolnych w całym gospodarstwie, które stanowi wydzieloną całość.

Pakiety oznaczone kodem „P” lub „K” obejmują działania zmierzające ku zachowaniu priorytetowych siedlisk na użytkach zielonych w strefach priorytetowych lub wzrostu udziału gruntów o znaczeniu buforowym w krajobrazie rolniczym i będą miały zastosowanie tylko w odniesieniu do tych gruntów rolnych. Pakiety oznaczone symbolem „G” obejmują sztuki lokalnych ras zwierząt, spełniających kryteria kwalifikowalności.

Wybór pakietów rolnośrodowiskowych został dokonany przez Wojewódzkie Zespoły Robocze, które przeprowadziły diagnozę stanu środowiska, zidentyfikowały kluczowe obszary dla regionu i instrumenty działań (załączniki G, H).

Ze względu na metodykę kalkulacji płatności i zasady monitorowania programu, pakiety rolnośrodowiskowe zróżnicowano na 40 opcji o różnym zasięgu wdrażania (tabela nr 40). Szczegółowy opis pakietów wraz z kalkulacją płatności zawiera załącznik L.

Tabela. Zestawienie pakietów rolnośrodowiskowych i zasięg ich zastosowania

Zasady łączenia pakietów rolnośrodowiskowych
Pakiety rolnośrodowiskowe będą realizowane przez rolnika zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Na poziomie gospodarstwa rolnik może uzyskać płatność za wdrażanie od jednego do maksymalnie trzech pakietów (z możliwością zastosowania wszystkich wynikających z nich wariantów i opcji). W przypadku wdrażania więcej niż jednego pakietu obowiązują ściśle określone zasady łączenia pakietów. Zasady łączenia pakietów zostały określone w tabeli nr 41. Pakiety: rolnictwa zrównoważonego (S01) i ekologicznego (S02) lub pakiety: rolnictwo ekologiczne (S02) i ochrona gleb i wód (K01) nie mogą być łączone na poziomie gospodarstwa ze względu na zasadę wdrażania tych pakietów (S01 i S02 – całe gospodarstwo, które stanowi wydzieloną całość) lub unikanie nakładania się tych samych płatnych praktyk (art. 17 Rozporządzenia Komisji 817/2004). Natomiast, rolnicy zajmujący się produkcją metodami ekologicznymi (S02) na terenie stref priorytetowych, będą mogli wdrażać dodatkowo pakiety – utrzymanie łąk ekstensywnych (P01), utrzymanie pastwisk ekstensywnych (P02), strefy buforowe (K02) i ochronę rodzimych ras zwierząt gospodarskich (G01).

Tabela. (Zasady łączenia pakietów rolnośrodowiskowych na poziomie gospodarstwa

(N – pakiety wykluczające się, T – pakiety można łączyć, TW – pakiety można łączyć tylko w strefach priorytetowych)

W wypadku, gdy powierzchnia wdrażania pakietu S01 pokrywać się będzie z powierzchnią wdrażania pakietów K i P lub pakietu S02 z pakietami P01, P02 i K02 płatności Rolnośrodowiskowy wynikające z tych różnych pakietów będą sumowane na danej powierzchni. Wówczas obowiązywać będzie wymóg przestrzegania górnych limitów płatności na hektar określonych w załączniku do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999.

Opracowanie wniosku rolnośrodowiskowego oraz planu działalności rolnośrodowiskowej będzie wymagało udziału doradcy rolnego, który wykaże się odpowiednim przeszkoleniem w zakresie doradztwa rolnośrodowiskowego.

4. Grunty rolne
Systemem pomocy finansowej będą objęte następujące kategorie użytków rolnych:

• grunty orne;
• trwałe użytki zielone;
• sady (tylko w pakiecie S02).

Następujące elementy gospodarstwa nie będą uwzględnione przy obliczaniu płatności:

• siedlisko rolnika;
• grunty pod wodami powierzchniowymi, płynącymi i stojącymi;
• grunty leśne;
• drogi dojazdowe do pól;
• grunty dzierżawione na okres krótszy niż okres trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W trakcie trwania programu powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie może ulec zmianie, bez konieczności przygotowania nowego planu rolnośrodowiskowego, jeżeli powiększenie gospodarstwa:

• obejmie, co najwyżej 5% gruntów w stosunku do jego powierzchni wyjściowej, ale nie więcej niż o 2 ha;
• jest korzystne w świetle celów programu.

W przypadku nabycia gruntów rolnych o powierzchni większej niż 2 ha w pierwszym lub drugim roku realizacji planu rolnośrodowiskowego, rolnik jest zobowiązany do jego rewizji w celu włączenia do Planu nowych gruntów. W przypadku nabycia gruntów rolnych o powierzchni większej niż 2 ha w 3 i dalszych latach uczestnictwa w programie, rolnik powinien złożyć nowy plan działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do całego gospodarstwa (w przypadku, gdy nowo nabyte grunty będą objęte pakietami rolnośrodowiskowymi). Nowy plan rolnośrodowiskowy będzie realizowany w ciągu następnych 5 lat.

W przypadku gospodarstwa położonego częściowo w strefie priorytetowej, rolnik może ubiegać się o uczestnictwo w programie jeśli co najmniej 1 ha uprawnionych gruntów jest położonych na terenie strefy.

Zgodnie z artykułem 38 Rozporządzenia Komisji 817/2004, w przypadku, gdy beneficjent nie jest w stanie wywiązać się z zobowiązań rolnośrodowiskowych, ponieważ jego gospodarstwo zostało objęte scalaniem gruntów, realizowanym przez instytucje publiczne, i dostosowanie planu do nowych warunków jest niemożliwe, wówczas zobowiązanie wygasa i rolnik nie podlega obowiązkowi zwrotu płatności, uzyskanych w okresie trwania zobowiązania.

5. Forma i wysokość pomocy
Zgodnie z art. 24, pkt.1 Rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999, płatności za poszczególne pakiety rolnośrodowiskowe zostały ustalone w formie zryczałtowanej, na podstawie utraconego dochodu, kosztów poniesionych w rezultacie przyjętych zobowiązań oraz potrzeby motywacji finansowej.
Jak stanowi art. 24 ust.2 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999, maksymalne kwoty w przeliczeniu na hektar lub sztukę, kwalifikujące się rocznie do wsparcia wspólnotowego w ramach Rozdziału IV, są wymienione w załączniku B do tego rozporządzenia. Wysokość płatności została obliczona na podstawie przeciętnych wyników ekonomicznych gospodarstw rolnych w latach 1999, 2000 i 2001, w przeliczeniu na 1 hektar powierzchni lub sztukę zwierzęcia gospodarskiego na rok, do których odnoszą się zobowiązania rolnośrodowiskowe. Zwykła Dobra Praktyka Rolnicza nie była objęta kalkulacją płatności.
Pomoc będzie przyznana w formie rocznych płatności. Kwota pomocy będzie dostosowana do rodzaju działań (załącznik L).

Tabela. Zestawienie stawek płatności do pakietów rolnośrodowiskowych Działania 4

Płatność rolnośrodowiskowa będzie zwiększona o 20% stawki podstawowej, jeśli pakiety rolnośrodowiskowe (przynajmniej jeden) będą wdrażane na obszarze NATURA 2000.

Płatność rolnośrodowiskowa może być również zwiększona o 20% w przypadku realizacji pakietu rolnictwo ekologiczne (S02), jeśli produkcja zwierzęca jest zbilansowana z produkcją roślinną.

Powyżej wspomniane zwiększenia płatności nie mogą się sumować, oznacza to, że płatność rolnośrodowiskowa za dany pakiet nie może przekroczyć 120% płatności podstawowej.

W strefach narażonych na zanieczyszczenia azotanami, płatności rolnośrodowiskowe nie mogą być wypłacane za realizację pakietów, które zawierają zobowiązania wynikające również z poszczególnych programów działań. W momencie, gdy przedsięwzięcie, realizowane w ramach zobowiązań rolnośrodowiskowych, staje się obligatoryjne w ramach programu działań, wynikającego z Dyrektywy Azotanowej (podczas obowiązywania decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej) wsparcie finansowe w ramach tego działania przestaje przysługiwać.

6. Beneficjenci
Producent rolny, którego gospodarstwo położone jest na obszarach kwalifikujących się do uzyskania wsparcia.

7. Kryteria dostępu
Wnioskodawca może ubiegać się o pomoc finansową, jeśli:

• jest właścicielem lub dzierżawcą gruntu co najmniej w czasie trwania zobowiązania, który spełnia kryteria zasięgu geograficznego pakietów rolnośrodowiskowych;
• gospodaruje na powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych;
• przygotuje i złoży wniosek o przystąpienie do programu wraz z 5-letnim planem działalności rolnośrodowiskowej, potwierdzony przez doradcę;
• zobowiąże się do stosowania zwykłej dobrej praktyki rolniczej w rozumieniu definicji sformułowanej w rozdział 9.2.1. niniejszego Planu, na całym obszarze gospodarstwa oraz obowiązków wynikających z programu rolnośrodowiskowego przez okres 5 lat;
• podejmie się prowadzenia szczegółowych zapisów dotyczących gospodarowania i podstawowych danych dotyczących zwierząt (DJP/ha), potrzebnych dla celów kontroli i monitoringu;
• oświadczy, że posiada plan działalności rolnośrodowiskowej przygotowany dla jego gospodarstwa i potwierdzony przez doradcę.

8. Zasięg geograficzny
Pakiety rolnośrodowiskowe KPR będą wdrażane zarówno horyzontalnie, jak i w 69 wydzielonych geograficznie strefach priorytetowych o łącznej powierzchni wynoszącej 9 950 155 ha, co stanowi 32% powierzchni kraju (załączniki G, H).
Wdrożenie bez ograniczeń przestrzennych w całym kraju przewidziano dla rolnictwa ekologicznego (S02), ochrony gleb i wód (K01), stref buforowych (K02) i ochrony lokalnych ras zwierząt gospodarskich (G01). Zgodnie z rekomendacją Zespołu dokonującego oceny ex-ante zwiększona została powierzchnia wdrażania rolnictwa ekologicznego (S02) do 200 tys. hektarów.
Pozostałe pakiety programu będą dostępne tylko w strefach priorytetowych, w których występują określone problemy środowiskowe lub posiadają wysokie walory przyrodnicze. Strefy zostały wydzielone przez Wojewódzkie zespoły robocze ds. programu rolnośrodowiskowego, na podstawie wytycznych opracowanych w MRiRW. Celem wydzielania stref priorytetowych jest koncentracja działań rolnośrodowiskowych i uzyskanie mierzalnych efektów środowiskowych.
Z danych Ministerstwa Środowiska wynika, że w 10 strefach priorytetowych znalazło się 21 gmin zaliczonych do stref narażonych na zanieczyszczenie w rozumieniu Dyrektywy 91/676/EC (Dyrektywa Azotanowa).

Tabela. Zakładana powierzchnia i skala wdrażania programu rolnośrodowiskowego

Tabela. Przewidywany poziom wsparcia oraz liczba zwierząt objętych pakietem G01

1) obecna wielkość populacji objętej programem ochrony zasobów genetycznych
2) maksymalna liczba samic objętych płatnościami w ramach PROW w ciągu jednego roku

9. Wdrożenie
Rolnik, który chce uczestniczyć w programie, musi złożyć wniosek o przystąpienie do programu rolnośrodowiskowego wraz z wnioskiem o płatność i odpowiednimi załącznikami. Przygotowanie wniosku będzie wymagało udziału doradcy rolnośrodowiskowego. Wnioski będą przyjmowane przez właściwe, w stosunku do położenia siedziby gospodarstwa, biura powiatowe ARiMR przez cały rok i rozpatrywane dwa razy w roku (I termin – 15 stycznia, II termin – 15 czerwca).

Wymaganymi załącznikami do wniosku są:

• załącznik graficzny przedstawiający granice gospodarstwa objęte pakietami rolnośrodowiskowym (obligatoryjny);
• zaświadczenie o zgodności z planem ochrony na terenie obszarów chronionych i obszaru sieci NATURA 2000, w przypadku wdrażania pakietów P01 i; P02, wydawany przez zarządy parków narodowych i parków krajobrazowych lub sieci NATURA 2000, a w przypadku braku planu ochrony – zaświadczenie o nieszkodliwym lub przyjaznym wpływie na chronione gatunki lub/i siedliska, wydawane przez zarządy parków narodowych i parków krajobrazowych lub sieci
  NATURA 2000;
• zaświadczenie o wpisie zwierzęcia gospodarskiego do księgi hodowlanej oraz dokument potwierdzający uczestnictwo w programie ochrony zasobów genetycznych, w przypadku wdrażania pakietu G01, wydane przez krajowe związki hodowców (Polski Związek Owczarski, Krajowy Związek Hodowców Bydła, Polski Związek Hodowców Koni) (G01).

Dodatkowymi wymaganymi dokumentami sprawdzanymi w trakcie kontroli na miejscu, które będą w posiadaniu beneficjenta działania, są:

• plan działalności rolnośrodowiskowej poświadczony przez doradcę rolnośrodowiskowego;
• certyfikat zgodności z wymogami rolnictwa ekologicznego lub deklaracja o przestawianiu gospodarstwa na produkcję ekologiczną (S02);.
• rejestr działalności w gospodarstwie z aktualnymi zapisami.

Wybór wniosków będzie dokonywany, po kontroli administracyjnej i formalnej, na podstawie kolejności ich składania (według daty dostarczenia kompletnego wniosku).
 

Tabela. Założenia wdrożeniowe do Działania 4

10. Indykatywny budżet Działania 4

Tabela. Indykatywny budżet Działania 4 (mln EUR)

Źródło: MRiRW