PLAN ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

lipiec 2004

Działanie 1 : RENTY STRUKTURALNE

1. Cele Działania

• zapewnienie dochodu rolnikom, którzy zrezygnują z prowadzenia działalności rolniczej w wieku przedemerytalnym;

• obniżenie średniej wieku osób prowadzących działalność rolniczą (przyspieszenie procesu wymiany pokoleń);

• przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze w przypadku, gdy działalność rolnicza nie może być prowadzona w zadowalających ekonomicznie warunkach.

2. Opis Działania

Renty strukturalne mają zachęcać rolników do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w wieku przedemerytalnym i przekazania posiadanych gospodarstw rolnych w sposób służący poprawie żywotności gospodarstw rolnych w Polsce oraz zapewnić im wystarczające źródło dochodu po zaprzestaniu tej działalności.

Renty strukturalne skierowane są do rolników będących w wieku przedemerytalnym podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników, którzy prowadzą działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym będącym ich własnością (lub będących własnością ich małżonka), którzy zdecydują się na przekazanie posiadanego gospodarstwa rolnego innemu rolnikowi lub następcy, jeżeli w wyniku tego przekazania żywotność ekonomiczna gospodarstwa rolnego ulegnie poprawie.

Uznaje się, że żywotność ekonomiczna gospodarstwa rolnego w przypadku Działania 1 uległa poprawie, jeżeli:

• grunty wchodzące w skład przekazanego gospodarstwa rolnego zostały przejęte na powiększenie gospodarstwa rolnego innego rolnika (lub kilku innych rolników), który spełnia następujące warunki:

  • jest młodszy od przekazującego,

  • posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe do prowadzenia działalności rolniczej,

  • nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego,

  • zobowiąże się do prowadzenia działalności rolniczej na przejętych gruntach przez okres co najmniej 5 lat.
    albo

• grunty wchodzące w skład przekazanego gospodarstwa rolnego zostały przejęte w całości przez następcę, który spełnia następujące warunki:

  • nie ukończył 40 roku życia,

  • posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe do prowadzenia działalności rolniczej,

  • nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego,

  • zobowiąże się do prowadzenia działalności rolniczej na przejętych gruntach przez okres co najmniej 5 lat.

Następca jest to osoba fizyczna rozpoczynająca działalność rolniczą na własny rachunek po raz pierwszy z chwilą przejęcia gospodarstwa rolnego od rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną.

3. Forma i wysokość pomocy w ramach Działania

Wysokość renty strukturalnej ustala się jako odpowiedni procent kwoty najniższej emerytury określonej w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. (obecnie wysokość najniższej emerytury wynosi 552,63 zł - 126,74 EUR). Roczna wysokość pomocy będzie uwzględniać limity zawarte w Rozporządzeniu Rady (WE) 1257/99.

Podstawowa wysokość renty strukturalnej wynosi 210 % najniższej emerytury.

Podstawową wysokość renty strukturalnej zwiększa się o dodatek na małżonka w wysokości równej 60 % kwoty najniższej emerytury, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

• gospodarstwo rolne przekazane w ramach programu rent strukturalnych stanowiło źródło utrzymania dla obojga małżonków,

• oboje małżonkowie w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną spełniają jednocześnie warunki określone dla beneficjenta.

Podstawową wysokość renty zwiększa się również:

• o 50% kwoty najniższej emerytury w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w sposób trwały o powierzchni co najmniej 3 ha,

• po 3 % kwoty najniższej emerytury za każdy pełny ha UR powyżej 3 ha UR, przekazany w sposób trwały na powiększenie innego gospodarstwa rolnego, ale nie więcej niż za 20 ha UR powyżej 3 ha UR

• po 3 % kwoty najniższej emerytury za każdy pełny ha UR powyżej 3 ha UR, przekazany w sposób trwały na powiększenie innego gospodarstwa rolnego prowadzonego przez rolnika będącego w wieku poniżej 40 lat, ale nie więcej niż za 20 ha UR powyżej 3 ha UR.

Osoba pobierająca rentę strukturalną zobowiązana jest do opłacania składki na fundusz emerytalno-rentowy rolników. Jeżeli renta strukturalna zawiera dodatek na małżonka, osoba pobierająca rentę strukturalną zobowiązana jest także do opłacania składki na fundusz emerytalno-rentowy za małżonka.

Renta strukturalna jest opodatkowana podatkiem dochodowym na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych. Osoba pobierająca rentę strukturalną podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Rentę strukturalną wypłaca się co miesiąc w terminie określonym w decyzji, ale nie dłużej niż przez okres 10 lat.
W przypadku, gdy uprawniony w trakcie pobierania renty strukturalnej nabędzie prawo do emerytury ustawowej, renta strukturalna wypłacana będzie w wysokości pomniejszonej o kwotę tej emerytury.

Wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu w całości, jeżeli uprawniony podejmie pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, bez względu na wysokość osiąganego z tego tytułu dochodu, za wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W przypadku nabycia prawa do renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego w trakcie pobierania renty strukturalnej, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie. Wniosek o rezygnację z renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym, musi być zgłoszony, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania decyzji przyznającej rentę z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego.

Uprawniony do renty strukturalnej traci prawo do wypłaty dodatku na małżonka, jeżeli ten małżonek:

• nabędzie prawo do emerytury albo renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub

• podejmie pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, za wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W razie śmierci uprawnionego do pobierania renty strukturalnej, świadczenie wypłaca się jego małżonkowi, jeśli przekazane w ramach programu rent strukturalnych gospodarstwo rolne stanowiło źródło utrzymania dla obojga małżonków, oraz jeżeli małżonek spełnia łącznie następujące warunki:

• ukończył 55 lat,

• nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego,

• nie prowadzi działalności rolniczej.

Zasady dotyczące wypłaty, zmniejszania lub zawieszania renty strukturalnej stosuje się odpowiednio do renty wypłacanej małżonkowi po śmierci uprawnionego.

Po śmierci uprawnionego do renty strukturalnej, płatność z tego tytułu wypłaca się małżonkowi, lecz nie dłużej niż do dnia, do którego świadczenie pobierałby uprawniony. Jeżeli uprawniony do renty strukturalnej pobierał dodatek na małżonka, wysokość świadczenia wypłacanego małżonkowi po śmierci uprawnionego zmniejsza się o ten dodatek.

4. Beneficjenci

Renta strukturalna przysługuje producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną, który:

• ukończył 55 lat,

• prowadził działalność rolniczą na własny rachunek w gospodarstwie rolnym przez co najmniej ostatnie 10 lat przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników przez co najmniej 5 lat,

• podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną,

• przekazał posiadane gospodarstwo rolne,

• zaprzestał prowadzenia wszelkiej towarowej działalności rolniczej.

Renta strukturalna nie przysługuje rolnikowi, jeżeli:

•  ma on ustalone prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego,

• grunty wchodzące w skład gospodarstwa, planowane do przekazania, zostały przejęte od innego rolnika, który je przekazał w celu uzyskania renty strukturalnej, chyba że wnioskodawca prowadził działalność rolniczą w powiększonym gospodarstwie co najmniej 5 lat.

Uprawniony do renty strukturalnej (beneficjent) może, po przekazaniu gospodarstwa rolnego, prowadzić działalność rolniczą na gruntach własnych lub będących własnością małżonka, o powierzchni nie większej niż 0,5 ha UR wraz z siedliskiem, które nie stanowią gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Działalność rolnicza (w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej), prowadzona na pozostawionych gruntach, może służyć wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych i rodziny.

Jeżeli rolnik nie spełnia warunków do uzyskania renty strukturalnej lub nie zamierza się ubiegać o to świadczenie, prawo do renty strukturalnej ustala się jego małżonkowi, o ile spełnia wszystkie warunki przewidziane dla rolnika (beneficjenta).

5. Kryteria dostępu

Rentę strukturalną przyznaje się na wniosek rolnika.

Do złożenia wniosku uprawniony jest rolnik, który:

• ukończył 55 lat, a do ukończenia wieku emerytalnego pozostało mu nie mniej niż 6 miesięcy,

• posiada gospodarstwo rolne o powierzchni co najmniej 1 ha UR,

• ma uregulowany stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego,

• nie posiada zadłużenia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Uznaje się, że warunek przekazania gospodarstwa rolnego został spełniony dla uzyskania prawa do renty strukturalnej, jeżeli rolnik oraz jego małżonek przekazali wszystkie posiadane grunty (nie licząc działki, którą rolnik może pozostawić sobie na potrzeby własne) wchodzące w skład ich gospodarstwa rolnego, o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha UR.

Gospodarstwo rolne może być przekazane w sposób trwały lub w formie umowy dzierżawy zawartej na co najmniej 10 lat. Umowa dzierżawy musi być sporządzona w formie aktu notarialnego lub zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków.

Za przekazanie gospodarstwa rolnego w sposób trwały uznaje się odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie własności nieruchomości, wchodzących w skład tego gospodarstwa, w drodze umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego.

Na rzecz innego rolnika gospodarstwo może być przekazane w sposób trwały lub w formie umowy dzierżawy. Jednakże w przypadku, gdy rolnikiem przejmującym jest :

• zstępny lub pasierb przekazującego,

• osoba pozostająca z przekazującym we wspólnym gospodarstwie domowym,

• małżonek osoby wymienionej w lit. a) lub b),

  • gospodarstwo musi być przekazane w sposób trwały.

W przypadku przekazania gospodarstwa rolnego następcy gospodarstwo musi być przekazane w całości temu następcy (nie licząc działki, którą rolnik może pozostawić sobie na potrzeby własne) w sposób trwały.

Jeżeli rolnik lub jego małżonek ubiegający się o rentę strukturalną oprócz własnego gospodarstwa rolnego posiada także grunty wydzierżawione, przejmujący wstępuje w prawa dzierżawcy, jeżeli właściciel gruntów wyrazi na to zgodę. W innym przypadku ubiegający się o rentę strukturalną zwraca grunty dzierżawione właścicielowi.

Warunek przekazania gospodarstwa rolnego w celu uzyskania prawa do renty strukturalnej uważa się także za spełniony, jeżeli rolnik przekaże grunty wchodzące w skład jego gospodarstwa rolnego w sposób trwały osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, jeżeli działalność rolnicza należy do zakresu jej działania.

Rolnik ubiegający się o rentę strukturalną przekazując gospodarstwo rolne zobowiązany jest również przekazać odpłatnie lub nieodpłatnie posiadany inwentarz żywy (za wyjątkiem zwierząt hodowanych na własne potrzeby) oraz przysługujące mu prawa i obowiązki związane z prowadzoną działalnością rolniczą na tych gruntach (np. dopłaty obszarowych, kwoty produkcyjne, zobowiązania rolnośrodowiskowe, itp.). Pierwszeństwo w przejęciu tego inwentarza oraz praw związanych z przekazywanym gospodarstwem rolnym ma przejmujący gospodarstwo rolne.

Dla uzyskania prawa do renty strukturalnej grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego wnioskodawcy mogą być także przejęte:

• nieodpłatnie na Skarb Państwa w drodze decyzji Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, lub

• w sposób trwały na cele związane z ochroną środowiska przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, lub

• w sposób trwały do zalesienia w przez osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, jeżeli jest to zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.  

 
6. Zasięg geograficzny

Cały kraj.

7. Wdrożenie

Rolnik wypełnia wniosek o przystąpienie do programu rent strukturalnych. Wniosek wraz z załącznikami będzie składany w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wymaganymi załącznikami do wniosku są:

• aktualny nakaz płatniczy w sprawie wymiaru podatku rolnego;

• aktualny wypis z ewidencji gruntów i budynków;

• inne dokumenty potwierdzające aktualny stan prawny gospodarstwa rolnego;

• wyciąg z aktu stanu cywilnego potwierdzający datę zawarcia małżeństwa w przypadku wnioskodawców będących w związku małżeńskim;

• dokumenty dotyczące przejmującego gospodarstwo rolne, w tym w szczególności:

  • aktualny wypis z ewidencji gruntów i budynków w przypadku, gdy przejmującym jest rolnik,

  • dokument potwierdzający kwalifikacje rolnicze,

  • inne dowody i oświadczenia w zależności od okoliczności niezbędnych do wyjaśnienia.

Wnioski są rozpatrywane według kolejności ich złożenia.

Po pozytywnej weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej, beneficjent jest zobowiązany przekazać grunty rolne przejmującemu. Następnie beneficjent składa dowody dotyczące przekazania gospodarstwa rolnego i zaprzestania towarowej działalności rolniczej wraz z wnioskiem o kontynuowania postępowania o rentę strukturalna w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pierwsza płatność przysługuje za miesiąc, w którym beneficjent przekazał gospodarstwo rolne i zaprzestał prowadzenia działalności towarowej. Dalsze płatności – wykonywane będą automatycznie co miesiąc przez okres do 10 lat (w wariancie podstawowym – tylko świadczenie z tytułu renty strukturalnej) lub po wejściu w wiek emerytalny –zmniejszone o wysokość świadczenia emerytalnego.

8. Powiązanie z innymi działaniami

Udział w programie rent strukturalnych wyklucza się z udziałem w innych działaniach WPR. Beneficjenci programu rent strukturalnych nie będą mogli korzystać z żadnych innych instrumentów WPR. W przypadku korzystania z premii zalesieniowej, rolnik będzie musiał wybrać formę wsparcia. Nie jest możliwe korzystanie z obu tych form równocześnie.

Źródło: MRiRW